Jak tłumaczyć “adiunkt”?

Na pewno kojarzysz i rozumiesz większość nazw stanowisk związanych z pracą na uczelniach wyższych i placówkach naukowo badawczych w Polsce. Nie trzeba też być pracownikiem naukowym, aby mieć jakiekolwiek rozeznanie, z czym wiąże się konkretne pojęcie i stanowisko. Sprawa nieco się komplikuje, kiedy mamy styczność na przykład z angielskim słownictwem związanym z tym tematem. Dlaczego? Bo chociażby samo tłumaczenie słowa adiunkt nie jest takie jednoznaczne i proste jakby mogło się wydawać. A im dalej w las, tym więcej zawiłości i wszystko się komplikuje. Co jest tego przyczyną? Czy nie da się tego jakoś uprościć? Cóż, wydaje się, że wszystko sprowadza się do tego, że w różnych krajach, ba!, na różnych uczelniach panuje nieco inny system organizacji. A to własnie on wpływa na nazewnictwo stanowisk i to, co dokładnie kryje się pod konkretnym terminem. Jak tłumaczyć “adiunkt” i inne nazwy stanowisk? Jesteś gotowy zgłębić temat?

Jak tłumaczyć adiunkt – znaczenie pojęcia

Kim jest adiunkt? Słownik Wyrazów Obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem Władysława Kopalińskiego podaje, że słowo to pochodzi od łacińskiego adiunctus od adiungere – “zaprzęgać”, “przyłączyć”, “przydać”. Termin ten wyjaśniony jest tu w taki sposób: “adiunkt najwyższy stopień pomocniczego pracownika naukowego (wyższy od starszego asystenta), posiadającego już tytuł doktora; tytuł służbowy w niektórych zawodach (jak bibliotekarstwo, na przykład adiunkt biblioteczny, adiunkt dokumentacji i informacji naukowej czy w muzealnictwie lub leśnictwie).

Dobrysłownik.pl podaje z kolei taką definicję tego pojęcia: “adiunkt to pracownik badawczo-dydaktyczny w szkołach wyższych i badawczy w instytucjach naukowych, zwykle mający stopień doktora i stanowisko wyższe od asystenta, ale niższe od profesora”. Słowa bliskoznaczne z pojęciem adiunkt to między innymi: asystent, docent, profesor, nauczyciel akademicki, doktor i doktor habilitowany czy wykładowca.

Przeczytaj również:

Jak tłumaczyć adiunkt – tłumaczenie na angielski

Jak tłumaczyć adiunkt? Zacznijmy od tego, że adiunkt – tłumaczenie na angielski to “lecturer”. Tu jednak sprawa się komplikuje. Jak to? Z prostej przyczyny. W krajach anglosaskich i Stanach Zjednoczonych nie ma odpowiednika tego polskiego pojęcia. Bardzo często można spotkać się z tym, że porównuje się do niego pozycję tak zwanego assistant professor. Dlaczego akurat do tego terminu? Z prostej przyczyny, Osoba piastująca stanowisko na tej pozycji ma podobny zakres obowiązków. Jak to wygląda u naszych zachodnich sąsiadów, w Niemczech? Tu spotkamy się z terminem Juniorprofessor. Od razu dodamy, że jednym z powtarzających się błędów w przekładach stanowiska adiunkta jest  adjunct professor. Jest to błąd. Pod tym pojęciem kryje się wykładowca, który prowadzi badania lub zajęcia w wymiarze nieprzekraczającym połowy normalnego etatu.

Jak tłumaczyć angielskie nazwy stanowisk uniwersyteckich?

Jak prawidłowo przetłumaczyć angielskie nazwy stanowisk uniwersyteckich? Praca na uczelniach zagranicznych i związane z nimi tytuły stanowisk w języku angielskim mogą wprowadzić niektóre osoby w zakłopotanie. Dlaczego? Chociażby taki adiunkt i jego odpowiednik w angielskim to przykład, że trzeba trochę mieć pojęcie o tym temacie – szkołach wyższych i placówkach naukowo-badawczych dla pracowników – aby nie tylko prawidłowo przełożyć termin, ale i mieć świadomość, co dokładnie kryje w sobie dany termin.

Kim jest full professor? Kto to assistant professor? Co to associate? Najprościej zrobić research w sieci czy zapytać jakiegoś pracownika naukowego o to, jak to wygląda w rzeczywistości? Zatem zwykle assistant professor tłumaczony jest jako to adiunkt z habilitacją. Ale w Australii associate professor jest równy z full professor w USA. “Faculty” to wydział, ale nie jest też tak łatwo. Dlaczego? Bo w krajach anglosaskich może być faculty memeber, ale i na przykład Faculty of Science. W głowie się kręci, prawda? Wydaje się, że problem z prawidłowym tłumaczeniem wszelkich pojęć od “profesor” po adiunkt czy inne stanowisko polega na tym, że w różnych miejscach na świecie można spotkać się z różną organizacją uczelni. To z kolei ma ogromny wpływ na tytuły stanowisk i zakres ich kompetencji.

Czy tłumaczenie nazw stanowisk uniwersyteckich w ogóle jest potrzebne? Na pewnie wprowadza zamieszanie i jeśli osoba, która wykonuje przekład nie jest świetnie rozeznana w polskim systemie i danego kraju, o którym mowa w przekładzie, można wprowadzić odbiorców w błąd. Czy słownik polsko-angielski rozwiąże takie problemy? I tak, i nie. Tak, bo laikowi daje wyobrażenie, kim jest osoba określana takim terminem. Nie, bo zwykle od danego kraju i struktury uniwersytetu te pojęcia mogą nie być jednoznaczne, a na pewno bardziej skomplikowane niż ktokolwiek mógłby pomyśleć.